Το διακύβευμα των ευρωεκλογών

Το διακύβευμα των ευρωεκλογών

Δημήτρης Ξενάκης: «Ζητούμενο η αποδυνάμωση όσων επιθυμούν τον ακρωτηριασμό της Ευρώπης»

«Η ενίσχυση του ευρωπαϊκού οράματος και κατ’ επέκταση της ίδιας της δημοκρατίας είναι το διακύβευμα των ευρωεκλογών του 2019». Αυτό υποστήριξε ο Δημήτρης Ξενάκης, αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, την Τρίτη στις 19 Μαρτίου, μέσα από την εκπομπή “Τετ-α-Τετ” του “NOTOS TV”. Ο κ. Ξενάκης μίλησε αναλυτικά για τον ευρωσκεπτικισμό και για μια Ευρώπη που τη δεδομένη χρονική στιγμή απειλείται από δυνάμεις που είναι ευρωσκεπτικιστικές.

Αρχικά, ο κ. Ξενάκης αναφέρθηκε στην έννοια του ευρωσκεπτικισμού, η οποία προκαλεί σύγχυση τόσο στον ακαδημαϊκό όσο και στον δημοσιογραφικό κόσμο, ενώ προσδιόρισε τη χρονική στιγμή γέννησης της εν λόγω έννοιας. Ο Δημήτρης Ξενάκης είπε χαρακτηριστικά: «O ευρωσκεπτικισμός είναι νεολογισμός, ο οποίος χρησιμοποιείται για να εκφράσει την αντίρρηση ή την αμφισβήτηση στο ενοποιητικό εγχείρημα της Ευρώπης, όπου τη δεκαετία του 1950 ξεκινάει το ευρωπαϊκό όραμα με τη Συνθήκη του ΕΚΑΧ. Τη δεκαετία του 1950 και τις δεκαετίες που ακολούθησαν πρέπει να επισημάνω πως δεν ήταν τόσο εμφανής η έννοια του ευρωσκεπτικισμού κυρίως με τη μορφή που έχει πάρει σήμερα. Κοιτώντας διαχρονικά τα επιχειρήματα εκείνων που αμφισβητούν την Ευρώπη, θα τα ομαδοποιούσα ως εξής: Μια κατηγορία επιχειρημάτων ολίγον δεξιόστροφη είναι εκείνων που αμφισβητούν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση από την άποψη του έθνους-κράτους. Είναι οι λεγόμενοι κρατιστές ή, εάν θέλετε, είναι εκείνοι που πιστεύουν στο κράτος-έθνος ως κυρίαρχη μορφή οργάνωσης ενός λαού στο διεθνές σύστημα. Το γεγονός ότι η ευρωπαϊκή ενοποίηση οδηγεί κατά κάποιο τρόπο τα κράτη να απωλέσουν κομμάτια της εθνικής τους κυριαρχίας, όπως οι χώρες που συμμετέχουν στην Ευρωζώνη. Εάν κάποιος ομοσπονδιστής βλέπει το τέλος της Ε.Ε., όταν πια οι χώρες της Ευρώπης θα έχουν ενωθεί σ’ ένα ομοσπονδιακό μοντέλο όπως των ΗΠΑ, όπου υπάρχει μια πλήρης ενοποίηση αυτών των χωρών σ’ ένα κεντρικό κράτος, τότε τα κράτη της Ε.Ε. θα διοικούνται από μια υπερεθνική ελίτ και όχι από τις εθνικές κυβερνήσεις. Αυτή ήταν η πρώτη συζήτηση που έγινε σε επίπεδο ευρωπαϊκής κοινότητας τις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Στις δεκαετίες αυτές υπήρξε το ερώτημα: τι είναι αυτό το πράγμα που ονομάζουμε Ευρώπη; Είναι ένας διακυβερνητικός οργανισμός, όπου συμμετέχουν χώρες που διατηρούν την εθνική κυριαρχία και συνεργάζονται στα θέματα που μπορούν ή πάμε να καταργήσουμε τις εθνικές κυβερνήσεις και πάμε να ενωθούμε σ΄ ένα υπερεθνικό κράτος. Αυτή είναι μια οπτική εκείνων που αμφισβητούν την Ευρώπη.

Η δεύτερη οπτική, που είναι πιο αριστερόστροφη, συνδέεται με τον οικονομικό φιλελευθερισμό, την παγκοσμιοποίηση, και χαρακτηρίζει εκείνους που αποκαλούμε ως αντι-συστημικούς, δηλαδή το αντι-καπιταλιστικό σύστημα. Ουσιαστικά υποστηρίζει πως η Ε.Ε. είναι κομμάτι της υπερεθνικής ελίτ, η οποία καταδυναστεύει τα οικονομικά τους δικαιώματα. Οι δύο αυτές προσεγγίσεις συγκλίνουν στην αμφισβήτηση του ευρωπαϊκού προγράμματος και της ενοποίησης».

Σημαντικό ερώτημα ήταν και προς τα πού πάει η Ευρώπη. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια ομάδα πολιτικών ηγετών που επιτίθενται στο ευρωπαϊκό όραμα. Ενδεικτικά παράδειγμα αποτελεί η επικεφαλής του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία, η Μαρί Λεπέν, αλλά και πολιτικοί αρχηγοί όπως ο Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος έχει μια αντι-μεταναστευτική ρητορική στον πολιτικό του λόγο. Ένα άλλο παράδειγμα είναι εκείνο της Ιταλίας.

Οι ευθύνες

«Σ’ ένα μεγάλο βαθμό κάποιος μπορεί να παρατηρήσει μια κατακερματισμένη Ευρώπη αυτή τη στιγμή, η οποία όντως απειλείται από δυνάμεις που είναι ευρωσκεπτικιστικές, και αυτός είναι ο μεγάλος φόβος στις επερχόμενες ευρωεκλογές, δηλαδή να μην επικρατήσουν οι δυνάμεις που θα οδηγήσουν σε αποσύνθεση το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Γι’ αυτόν τον κατακερματισμό, μεγάλο μέρος της ευθύνης κουβαλούν και οι ηγέτες, οι οποίοι καλλιέργησαν ψευδαισθήσεις, ουτοπικές πολλές φορές, για το μέλλον της Ευρώπης. Έχω τονίσει πως, για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τον λαϊκισμό σε επίπεδο Ευρώπης, θα πρέπει να το λύσουμε στην... αυλή μας. Δηλαδή, στο εθνικό επίπεδο θα πρέπει οι φωνές του λαϊκισμού να περιοριστούν για να μπορέσουμε στη συνέχεια να περάσουμε στην ευρωπαϊκή ενοποιητική διαδικασία με πιο σταθερά βήματα. Έχει τονιστεί από πολλούς ηγέτες πως δεν μπορεί να υπάρξει ενωμένη Ευρώπη χωρίς κράτη-έθνη. Στην Ευρώπη γεννήθηκε το κράτος-έθνος. Η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία είναι τα κυρίαρχα κράτη που πάνω σε αυτό το μοντέλο στηρίχτηκαν και τα άλλα κράτη του πλανήτη.

Στην Ευρώπη συναντάμε και πολλές διαφορετικές πολυπολιτισμικές ταυτότητες, που είναι πολύ δύσκολο να ενοποιηθούν σ’ ένα μοντέλο τύπου ΗΠΑ. Θα πάρει πάρα πολλά χρόνια και πάρα πολλά Erasmus για να αρθούν αυτές οι διαφορές και να μπορέσουν τα κράτη της Ευρώπης να έρθουν πιο κοντά», ανέφερε ο Δημήτρης Ξενάκης.

ΕΥΡΩΣΚΕΠΤΙΚΙΣΜΟΣ

Η Ελλάδα τα χρόνια της κρίσης

«Η ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης δεν έχει περάσει με τη σωστή οπτική που έπρεπε να είχε περάσει στις μεγάλες μάζες. Από εκεί απορρέει το ποσοστό φιλοευρωπαϊσμού που απαντάει στις χώρες της Ευρώπης. Η Ελλάδα, μέχρι το ξέσπασμα της κρίσης του 2008, ήταν η πιο φιλο-ευρωπαϊκή χώρα, σύμφωνα με τη Eurostat. Πλέον η Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της κρίσης, έγινε από τις πιο ευρωσκεπτικιστικές χώρες. Οι πολίτες άλλαξαν γνώμη. Αυτό συνέβη γιατί ο τρόπος με τον οποίο έπρεπε να είχαμε κάνει τις μεταρρυθμίσεις, χωρίς τις υποδείξεις των Ευρωπαίων εταίρων μας, πέρασε στον κόσμο ως επιβολή μιας υπερεθνικής ελίτ, η οποία δεν έχει τη νομιμοποίηση σε εθνικό επίπεδο στους πληθυσμούς για να περάσει», ανέφερε, μεταξύ άλλων, ο Δημήτρης Ξενάκης.

Στο ερώτημα ποιο είναι το διακύβευμα των ερχόμενων ευρωεκλογών, ο κ. Ξενάκης απάντησε: «Δυστυχώς, η Ευρώπη πάσχει στο κομμάτι της δημοκρατίας. Δεν υπάρχει νομιμοποίηση, την οποία θα έπρεπε να είχε. Το δημοκρατικό έλλειμμα παραμένει. Το Ευρωκοινοβούλιο δεν έχει τις αρμοδιότητες που έπρεπε να έχει για να μη μιλάμε για δημοκρατικό έλλειμμα. Άρα, το διακύβευμα των ευρωεκλογών σχετίζεται με την επικράτηση των κομμάτων που θέλουν την Ευρώπη να προχωράει και την αποδυνάμωση των δυνάμεων εκείνων που επιθυμούν τη διάσπαση ή τον ακρωτηριασμό εάν προτιμάτε της Ενωμένης Ευρώπης. Αυτό για μένα είναι το κεντρικό ζητούμενο . Ότι, δηλαδή, οι ευρωβουλευτές δεν έχουν τις αρμοδιότητες που θα έπρεπε να έχουν εάν θέλαμε να μιλάμε για μια ομόσπονδη Ευρώπη.

Με αυτά τα δεδομένα, οι άνθρωποι που πρέπει να επιλεχθούν στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη οφείλουν να είναι άνθρωποι που πιστεύουν πραγματικά στην ευρωπαϊκή ιδέα και να μη βλέπουν την Ευρώπη ως όχημα οικονομικής ενίσχυσης των εθνικών πόρων».

Πηγή: NEA KRITI